در این پست، می‌خواهم کشوری را از نظر پیشرفت فناوری و صنعتی بررسی کنم که تا چند دهه پیش تنها صادراتش، محصولات خوراکی مثل ماهی بود. باهم داستان پیشرفت کره جنوبی را بخوانیم.

کره جنوبی در چند دهه اخیر پیشرفت شگفت‌انگیزی را در حوزه صنعت و فناوری تجربه کرده است. این کشور زمانی محصولات کشاورزی و دریایی مثل ماهی و برنج را به دیگر کشورها صادر می‌کرد و تا دهه ۶۰، فناوری آن به کشورهای صنعتی پیشرفته اروپایی وابسته بود. اما در دهه ۷۰، با تمرکز بر برخی صنایع (ماشینی، فلزات، شیمیایی، کشتی‌سازی و الکترونیک)، کار آموزش و تعلیم افراد برای حل مشکلات صنعتی و فنی و نام آوری در این زمینه ها آغاز شد.

حالا کره جنوبی به یکی از پیشرفته‌ترین کشورهای صنعتی جهان تبدیل شده است. اما چه اتفاقی رخ داد که صنعتی شدن این کشور در بین کشورهای صنعتی بزرگ جهان به چشم آمد؟

⁉️ اینجا مسئله نوع نگاه به علم پیش می‌آید:

اینکه در اروپا و کره جنوبی چه تفاوت رویکردی در قبال علم وجود داشته است؟

رویکرد اروپا به علم

اروپا قرن‌هاست که به عنوان مرکز علم و فلسفه در جهان شناخته می‌شود. بسیاری از نظریه‌های بنیادین علمی امروزی در اروپا شکل گرفته‌اند. از فلسفه یونان باستان و علوم نجوم تا انقلاب صنعتی و فیزیک کوانتوم و …

همچنین دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی اروپایی به تحقیقات پایه و کشف دانش‌های جدید اهمیت زیادی می‌دهند. نوآوری در اروپا اغلب بر پایه دانش‌های موجود و بهبود تدریجی فناوری‌ها استوار است. البته در ادامه در مورد اینکه چطور اروپا در این سطح از علم است صحبت هایی خواهیم کرد.

اما مسئله این است که نگاه اروپایی ها به علم بصورت تئوری و محض بود نه بصورت کاربردی.

البته نباید این موضوع را بطورکلی و قابل تعمیم به همه کشورهای اروپایی دانست. چرا که برخی کشورها مثل انگلیس و آلمان و فرانسه در کنار رشد علم رشد صنعتی بالایی داشتند و دارند.

رشد کره جنوبی

در این میان در دهه ۷۰ میلادی کره جنوبی تمام تلاش و تمرکز خودش را برای کاربردی کردن علوم اروپایی به کار بست. در ابتدا کره جنوبی با شناسایی نیازهای بازار جهانی و داخلی، به توسعه فناوری‌هایی پرداخته که تقاضای بالایی برای آن‌ها وجود داشت. دولت کره جنوبی با تدوین سیاست‌های صنعتی مشخص، از رشد صنایع خاص حمایت کرد. فرهنگ کار سخت و رقابت‌پذیری بالا در کره جنوبی، به این کشور کمک کرد تا در عرصه جهانی موفق باشد. همچنین سیستم آموزشی قوی کره جنوبی، نیروی کار ماهر و خلاق را برای صنایع این کشور فراهم کرده است.

پس به ۴ ویژگی توجه کرد:

  • تمرکز بر نیازهای بازار با کاربردی کردن علم
  • سیاست های صنعتی هدفمند
  • فرهنگ کار
  • سیستم آموزشی قوی

و این چنین کره جنوبی در مدت چند دهه به قدرت صنعتی بزرگی رسید.

درس هایی قابل تامل از این دو رویکرد

درس‌های کره جنوبی:

  • اهمیت کاربردی‌سازی دانش: تبدیل دانش به محصول و خدمت، کلید موفقیت اقتصادی است.
  • همکاری قوی بین صنعت و دانشگاه های بین المللی: این همکاری منجر به تسریع در تجاری‌سازی ایده‌های نوآورانه می‌شود.
  • حمایت قوی دولت از تحقیق و توسعه: دولت‌ها باید از تحقیقات علمی و فناوری حمایت کنند.
  • فرهنگ نوآوری: پرورش روحیه نوآوری و خلاقیت در جامعه، برای پیشرفت و توسعه ضروری است.

البته کره جنوبی هنوز در برخی حوزه‌ها به فناوری‌های خارجی وابسته و در تلاش برای رفع این چالش است…

درس‌های اروپــــا:

  • تاکید بر آموزش و پژوهش: در اروپا، به آموزش و پژوهش و کشف قوانین طبیعت اهمیت زیادی داده می‌شود و دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی بسیاری برای پرورش نخبگان علمی وجود دارد.
  • حمایت برجسته دولت از علم: دولت‌های اروپایی از تحقیقات علمی حمایت می‌کنند و بودجه‌های قابل توجهی را به این حوزه اختصاص می‌دهند.
  • روحیه پرسشگری و نوآوری: روحیه پرسشگری و نوآوری در فرهنگ اروپایی ریشه دوانده است و از سنین کودکی این روحیه در بچه ها پرورش داده می‌شود تا باعث شود آنها در آینده به دنبال کشف دانش جدید باشند.
  • همکاری بین‌المللی: دانشمندان اروپایی با همکاران خود در سراسر جهان همکاری می‌کنند و از این طریق به تبادل دانش و ایده‌های جدید می‌پردازند.

الگوبرداری برای ایران

بیایید درس های ارزشمند آنها را برای ارتقای سطح آموزش علوم در ایران، به ویژه در دوره دبستان، بیاموزیم و ارتقا دهیم.

در کشور عزیزمان ایران نقاط قابل توجهی وجود دارد. از قبیل دانش‌آموزان ایرانی همواره در المپیادهای علمی جهانی درخشیده‌اند که نشان‌دهنده استعداد بالای آن‌ها در حوزه علوم است.

از طرفی بنا بر تاکید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و با کمک دانشگاه های معتبر ایران، پارک های علم و فناوری و یا موسسات آموزشی فناوری محور در استان ها و شهرهای مختلف تاسیس شده است.

البته وجود اینترنت و ارتباط نوجوانان و جوانان ایرانی با دنیا و از طرفی همین موسسات و پارک های علم و فناوری باعث افزایش علاقه به علم و فناوری در بین آنها شده است.

حالا نوبت به آموزش و پرورش کشورمان می رسد که به جای توجه و تمرکز بر حفظیات، باید بر یادگیری فعال، انجام آزمایش‌ها و پروژه‌های عملی تاکید شود.

با فراهم کردن تجهیزات آزمایشگاهی به روز و کافی در مدارس، به دانش‌آموزان امکان دهد تا مفاهیم علمی را به صورت عینی تجربه کنند. از طرفی ما معلمین باید به دانش‌آموزان به گونه ای آموزش دهیم تا به صورت انتقادی فکر کنند و برای حل مشکلات، راهکارهای نوآورانه ارائه دهند.

در ایران عزیزمان، کم نوجوانان با استعداد و با ذهنی پر از ایده نداریم. پس با شناسایی، حمایت و ایجاد ارتباطات قوی‌تر بین صنایع و دانشگاه‌ها، به تجاری‌سازی ایده‌های نوآورانه و حل مشکلات واقعی جامعه پیش برویم.

از مدل‌های موفق کشورهایی مانند کره جنوبی و کشورهای اروپا در حوزه آموزش علوم و صنعت الگوبرداری کند.

در آخر اگرچه وزارت آموزش و پرورش متولی است اما همه چیز به معلمین بستگی دارد. شاید جایی کم لطفی هایی باشد که باعث نومیدی شود اما این بیت شعر را به یاد داشته باشید:

تو مگو همه به جنگند و ز صلح من چه آید
تو یکی نِه ای هزاری تو چراغ خود بیفروز

چراغ راه بسیاری از دانشمندان، شیوه و منش معلمین بودند.